ذبيح الله صفا
1586
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
روضة الاوليا كتاب مختصريست دربارهء مشايخ بزرگ هند بويژه دكن ، تأليف غلامعلى آزاد بلگرامى مؤلف سرو آزاد و خزانهء عامره در سال 1161 ه و شرححال خود مؤلف در پايان آنست « 1 » . سرگذشت حكيمان و عالمان درينباره هم كتابهايى به فارسى ازين دوره داريم . پيش ازين « 2 » دربارهء كتابهاى رجال كه درين عهد نوشته شده باختصار اشارتى داشتهام و خواننده مىتواند نام آن كتابها را درينجا يادداشت كند ( البته آنها را كه بفارسيست ) و بويژه آنچه در بعضى از كتابهاى تاريخ در ذكر بزرگان هر عهد آمده است در مورد سرگذشت بزرگان علم و حكمت نيز قابل استفاده است . اما كتابى كه درين دوره مستقيما دربارهء سرگذشت حكيمان و عالمان فراهم آمده باشد كتاب تاريخ حكماست . اين كتاب ترجمهييست از كتاب نزهة الارواح و روضة الافراح فى تواريخ الحكماء المتقدمين و المتأخرين معروف به « تاريخ الحكما » تأليف شمس الدين محمد بن محمود شهرزورى « 3 » . مترجم آن مقصود على هروى تبريزى است كه چون ساكن هند شد به مقصود على هندى معروف گرديد . وى كتاب ياد شده را بسال 1011 ه با بعضى اضافات بدستور شاهزاده سليم ( - جهانگير پادشاه ) در دورهء سلطنت جلال الدين اكبر از عربى بپارسى درآورد و اين ترجمه در تهران بطبع رسيده است « 4 » . ديگر كتاب قول الحكماست كه « انتخاب تاريخ الحكما » نيز خوانده
--> ( 1 ) - فهرست كتابخانهء ديوان هند ، ج 1 س 339 ، شمارهء فهرست 655 . ( 2 ) - همين جلد ، ص 416 - 418 . ( 3 ) - بنگريد بكشف الظنون حاجى خليفه ، استانبول ، ج 2 ، س 1939 . ( 4 ) - دربارهء تاريخ حكما و مقصود على بنگريد به : * تاريخ نظم و نثر در ايران ، سعيد نفيسى ، ص 401 و 808 . * ايضاح المكنون فى الذيل على كشف الظنون ، اسمعيل پاشا ، ج 1 ، س 214 . * فهرست كتابخانهء ديوان هند ، اته ، س 249 ، شمارهء فهرست 614 .